กำลังเตรียมเว็บ…
ข้ามไปเนื้อหาหลัก
ติวสอบเข้า ม.1
สังคมศึกษาระดับ ป.5–ป.6ส 3.2

หน้าที่เบื้องต้นของธนาคาร

ไปทำข้อสอบหัวข้อนี้

สารบัญเรื่องย่อย (2 เรื่อง)

อ่านทำไม

เด็ก ป.6 มักเห็นธนาคารเป็นแค่ «ที่เก็บเงินของพ่อแม่» ทั้งที่จริงธนาคารทำงานอยู่เบื้องหลังชีวิตประจำวันหลายอย่าง — เงินเดือนของพ่อแม่เข้าบัญชี ค่าเทอมโอนไปโรงเรียน และเงินออมของครอบครัวได้ดอกเบี้ยจากธนาคาร หน้าที่เบื้องต้นของธนาคารจึงเป็นเรื่องที่ข้อสอบเข้า ม.1 ถามบ่อยทั้งในรูปคำถามตรง («ธนาคารทำหน้าที่อะไร») และในรูปสถานการณ์ให้เรียงลำดับหรือตัดสินใจ หัวข้อนี้ต่อจาก so-money.md เรื่องหน้าที่ของเงิน และเป็นฐานให้เข้าใจความสัมพันธ์ของสี่ฝ่ายในระบบเศรษฐกิจ (so-market.md)

เรื่องย่อยที่ 1

การรับฝากและถอนเงิน

องค์ความรู้

  • ธนาคาร เป็นสถาบันการเงินที่รับฝากเงิน ให้กู้ยืม โอนเงิน และให้บริการด้านการเงินต่าง ๆ โดยมีกฎหมายกำกับดูแลเพื่อคุ้มครองผู้ฝาก
  • การรับฝากเงิน คือการที่เรานำเงินที่ยังไม่ใช้ไปฝากไว้กับธนาคาร แล้วได้ สมุดเงินฝากหรือหลักฐานการทำรายการ ที่บันทึกไว้ทุกครั้งว่าเราเหลือเงินในบัญชีเท่าไร
  • ทำไมเราจึงฝากเงิน ไม่เก็บที่บ้าน — ปลอดภัยกว่าเงินสดที่พกติดตัว มีบันทึกตรวจสอบได้ และได้ ดอกเบี้ยเงินฝาก เป็นค่าตอบแทนที่ธนาคารจ่ายให้ผู้ฝากตามเงื่อนไขของธนาคารแต่ละแห่ง
  • การถอนเงิน คือการนำเงินของเราออกจากบัญชี จะถอนได้เท่าที่มีอยู่ในบัญชี ถอนเกินไม่ได้ ทั้งการฝากและถอนทำได้หลายช่องทาง เช่น เคาน์เตอร์ของธนาคาร ตู้ฝากถอนอัตโนมัติ และแอปพลิเคชันของธนาคาร
  • การฝากถอนเป็นรายการที่ต้องบันทึก — ก่อนฝากหรือถอนควรนับเงินให้ครบ ตรวจยอดในบันทึกทุกครั้ง และเก็บสลิปไว้ เพราะการทำรายการทุกครั้งมีหลักฐาน ทั้งนี้ แต่ละธนาคารมีเงื่อนไขหรือค่าธรรมเนียมต่างกัน ต้องดูรายละเอียดจากธนาคารนั้น ๆ
  • เรื่องความปลอดภัยที่ต้องรู้
    • เปิดบัญชีต้องมี เอกสารยืนยันตัวตน ตามที่ธนาคารกำหนด และควรมีผู้ปกครองไปด้วยเพราะเรายังเป็นผู้เยาว์
    • รหัสบัตรและรหัสเข้าแอปพลิเคชันเป็นความลับของเรา ห้ามเขียนไว้บนบัตรหรือบอกใคร
    • ห้ามให้ใครยืมบัญชีของเรา เพื่อรับเงินหรือโอนเงินแทน เพราะเราอาจถูกใช้เป็นทางผ่านของเงินที่ผิดกฎหมาย
  • ดอกเบี้ย เป็นค่าตอบแทนของการใช้เงิน · ฝากเงินแล้วธนาคารจ่ายดอกเบี้ยให้ผู้ฝาก · การกู้ยืมเราเป็นผู้จ่ายดอกเบี้ยให้ธนาคาร · อัตราดอกเบี้ยเป็นไปตามที่ธนาคารแต่ละแห่งประกาศ

ตัวอย่างและวิธีคิด

  • เด็กออมเงินใส่บัญชีสัปดาห์ละ 50 บาท (ตัวอย่างสมมติเพื่อฝึกคิด) — 4 สัปดาห์ฝากได้ 50×4=20050 \times 4 = 200 บาท · ถ้าถอน 120 บาทไปซื้อหนังสือ ยอดคงเหลือ 200−120=80200 - 120 = 80 บาท → เห็นชัดว่าการถอนต้องมียอดในบัญชีพอ
  • ทำไมเงินฝากจึงปลอดภัยกว่าเงินสดไว้ในกระเป๋า — เงินสดที่หายไม่มีหลักฐานว่าเราเคยมี แต่เงินฝากมีบันทึกการทำรายการและมีกฎหมายคุ้มครองผู้ฝาก จึงตามหาหรือแจ้งระงับได้รวดกว่า
  • วันนี้ฝาก 100 บาท วันพรุ่งนี้จะถอน 150 บาท ทำได้ไหม — ทำไม่ได้ เพราะยอดในบัญชีมีเพียง 100 บาท การถอนต้องไม่เกินยอดที่มีจริง ควรวางแผนล่วงหน้าว่าจะใช้เงินเท่าไรในแต่ละวัน
  • เพื่อนขอยืมบัญชีไปรับเงินที่ได้จากการขายของออนไลน์ ควรให้ไหม — ไม่ควรให้โดยเด็ดขาด การให้ผู้อื่นใช้บัญชีของเราเพื่อรับเงินแทนอาจทำให้เราต้องรับผิดชอบเรื่องที่เราไม่ได้ทำ และเป็นช่องทางของเงินที่ผิดกฎหมาย

ภาพและไดอะแกรม

flowchart TD
    A[มีเงินเหลือใช้] --> B[ไปฝากที่ธนาคาร]
    B --> C[ธนาคารบันทึกยอดในบัญชี]
    C --> D[ได้ดอกเบี้ยตามเงื่อนไขของธนาคาร]
    C --> E{ต้องการใช้เงิน}
    E --> F[ถอนที่เคาน์เตอร์]
    E --> G[ถอนที่ตู้ฝากถอนอัตโนมัติ]
    E --> H[ถอนผ่านแอปพลิเคชันของธนาคาร]
    F --> I[ต้องไม่เกินยอดที่มีในบัญชี]
    G --> I
    H --> I
    I --> J[เก็บสลิปไว้เป็นหลักฐาน]

คำบรรยายภาพ: แผนผังการรับฝากและถอนเงิน เริ่มจากมีเงินเหลือใช้แล้วนำไปฝากที่ธนาคาร ธนาคารจะบันทึกยอดไว้ในบัญชีและจ่ายดอกเบี้ยตามเงื่อนไขของแต่ละแห่ง เมื่อต้องการใช้เงินก็ถอนได้ที่เคาน์เตอร์ ตู้ฝากถอนอัตโนมัติ หรือแอปพลิเคชันของธนาคาร โดยต้องถอนไม่เกินยอดที่มีจริง และควรเก็บสลิปไว้เป็นหลักฐานทุกครั้ง

ข้อเปรียบเทียบ เก็บเงินสดที่บ้าน ฝากเงินที่ธนาคาร
ความปลอดภัย เสี่ยงสูญหายและถูกขโมย ปลอดภัยกว่าตามกฎหมายคุ้มครองผู้ฝาก
หลักฐานการมีอยู่ของเงิน ไม่มีบันทึก มีบันทึกและสลิปทุกครั้งที่ทำรายการ
การได้ผลตอบแทน ไม่มี ได้ดอกเบี้ยเงินฝากตามเงื่อนไขของธนาคาร
ความสะดวกในการใช้ หยิบใช้ได้ทันที ถอนผ่านสาขา ตู้ หรือแอปพลิเคชัน
เหมาะกับ เงินจำนวนน้อยที่ต้องใช้ทันที เงินออมที่ยังไม่ใช้และต้องการให้ปลอดภัย

คำบรรยายภาพ: ตารางเปรียบเทียบการเก็บเงินสดที่บ้านกับการฝากเงินที่ธนาคาร ห้าประเด็น ได้แก่ ความปลอดภัย หลักฐานการมีอยู่ของเงิน การได้ผลตอบแทน ความสะดวกในการใช้ และความเหมาะสมกับเงินประเภทใด โดยชี้ว่าเงินออมที่ยังไม่ใช้เหมาะจะฝากธนาคารมากกว่าเก็บเป็นเงินสดก้อนใหญ่

คำบรรยายภาพ: ภาพเด็กกับผู้ปกครองกำลังฝากเงินที่เคาน์เตอร์ธนาคารและตรวจยอดในสมุดบัญชี มีป้ายชี้ว่าธนาคารรับฝากและให้ถอนเงินอย่างปลอดภัยพร้อมมีบันทึกทุกรายการ และมีเครื่องหมายห้ามกำกับข้อความ «ห้ามให้ใครยืมบัญชี» เพื่อเตือนเรื่องความปลอดภัย

เรื่องย่อยที่ 2

การให้บริการด้านสินเชื่อและการโอนเงิน

องค์ความรู้

  • สินเชื่อ คือการให้กู้ยืมเงิน โดยผู้กู้ต้องนำเงินไปใช้ตามวัตถุประสงค์ และต้อง คืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ย ตามระยะเวลาที่ตกลงกัน
  • ทำไมธนาคารจึงให้กู้ได้ — เพราะมีเงินที่ผู้ฝากนำมาฝากไว้เป็นจำนวนมาก ธนาคารจึงเป็นตัวกลางเชื่อมระหว่างคนที่มีเงินเหลือกับคนที่ต้องการเงินไปใช้ โดยคำนวณความเสี่ยงและดูแลให้เพียงพอกับการถอนเงินของผู้ฝาก
  • ก่อนให้กู้ ธนาคารจะพิจารณา
    1. วัตถุประสงค์ — นำเงินไปทำอะไร เป็นเรื่องที่ทำให้มีรายได้ชำระคืนหรือไม่
    2. ความสามารถในการชำระคืน — มีรายได้สม่ำเสมอมากน้อยเพียงใด
    3. หลักประกันและผู้ค้ำประกัน — ทรัพย์สินหรือบุคคลที่รับรองว่าถ้าไม่ชำระจะชดใช้ให้
    • การกู้ยืมของผู้เยาว์ต้องมีผู้ปกครองร่วมรับผิดชอบตามกฎหมาย
  • เงินกู้ไม่ใช่รายได้ — เป็นเงินที่ต้องคืนพร้อมดอกเบี้ย จึงต้องคิดเสมอว่าถ้าใช้เงินกู้ไปลงทุนแล้วได้รายได้น้อยกว่าที่จ่ายคืน จะทำให้เดือดร้อนกว่าเดิม
  • สินเชื่อมีหลายแบบตามความต้องการ — กู้เพื่อทำเกษตรกรรม · กู้เพื่อทำกิจการค้าขาย · กู้เพื่อที่อยู่อาศัย เงื่อนไข อัตราดอกเบี้ย และหลักประกันต่างกันไปในแต่ละประเภทและแต่ละสถาบัน ต้องศึกษาให้เข้าใจก่อนตัดสินใจ
  • การโอนเงิน คือการส่งเงินให้ผู้รับที่อยู่ที่อื่นโดยไม่ต้องใช้เงินสด — ต้องระบุ ชื่อผู้รับ เลขที่บัญชี และธนาคารของผู้รับ ให้ถูกต้อง แล้วตรวจสอบชื่อก่อนกดยืนยันทุกครั้ง เพราะการโอนไปผิดบัญชีอาจตามคืนได้ยาก
  • โอนเงินช่วยเรื่องอะไร — ส่งเงินให้ญาติที่ต่างจังหวัดได้รวดเร็วและปลอดภัยกว่าการส่งเงินสดทางไปรษณีย์ และใช้จ่ายค่าสินค้าที่สั่งซื้อได้สะดวก ค่าธรรมเนียมเป็นไปตามที่แต่ละธนาคารกำหนด
  • ระวังกลโกงเรื่องเงินโอน — ไม่โอนเงินให้คนที่ไม่รู้จัก · ไม่โอนตามคำสั่งของคนที่อ้างว่าเป็นตำรวจหรือเจ้าหน้าที่ · ถ้าถูกหลอกให้โอนเงินควรรีบแจ้งผู้ปกครองและธนาคารทันที

ตัวอย่างและวิธีคิด

  • แม่โอนเงินให้ยาย 500 บาท (ตัวอย่างสมมติเพื่อฝึกคิด) — แม่ตรวจชื่อและเลขบัญชีของยายให้ถูกต้องก่อนกดยืนยัน ยายได้รับเงิน 500 บาทที่ต่างจังหวัดโดยไม่ต้องเดินทางมาหา → แสดงว่าการโอนเงินลดเวลาและความเสี่ยงในการพกเงินสดจำนวนมาก
  • กู้เงิน 1{,}000 บาทไปซื้อวัตถุดิบทำขนม (ตัวอย่างสมมติเพื่อฝึกคิด) — ขายขนมได้ 1{,}500 บาท → ก่อนหักดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายอื่น เหลือเงิน 1,500−1,000=5001{,}500 - 1{,}000 = 500 บาท ยิ่งเหลือมากเท่าไรก็ยิ่งมีเงินพอคืนเงินกู้ จึงควรคำนวณแบบนี้ก่อนกู้ทุกครั้ง
  • ทำไมต้องคิดก่อนกู้ — ถ้ากู้เพื่อซื้อของที่ไม่ได้ให้รายได้กลับมา เงินที่ต้องคืนพร้อมดอกเบี้ยจะกลายเป็นภาระที่ไม่มีอะไรมาชดเชย จึงควรกู้เมื่อวัตถุประสงค์นั้นทำให้เราชำระคืนได้จริง
  • โอนเงินไปผิดบัญชี ควรทำอย่างไร — รีบบอกผู้ปกครองและแจ้งธนาคารทันทีพร้อมข้อมูลรายการและสลิปที่เก็บไว้ ธนาคารจะช่วยติดตามให้ แต่การได้คืนไม่ใช่เรื่องแน่นอน จึงต้องตรวจชื่อผู้รับให้ดีก่อนกดยืนยัน

ภาพและไดอะแกรม

flowchart TD
    A[ผู้มีเงินเหลือ] -->|ฝากเงิน| B[ธนาคาร]
    C[ผู้ต้องการใช้เงิน] -->|ขอกู้| B
    B -->|ให้สินเชื่อ| C
    C -->|คืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยตามที่ตกลง| B
    B -->|จ่ายดอกเบี้ยเงินฝากตามเงื่อนไข| A
    B -->|รับโอนเงินจากต้นทาง| D[โอนเงินให้ผู้รับปลายทาง]
    D --> E[ต้องระบุชื่อและเลขบัญชีให้ถูกต้อง]

คำบรรยายภาพ: แผนผังบทบาทของธนาคารด้านสินเชื่อและการโอนเงิน ด้านซ้ายผู้มีเงินเหลือนำเงินมาฝาก ด้านขวาผู้ต้องการใช้เงินขอกู้ ธนาคารให้สินเชื่อแล้วผู้กู้คืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยตามที่ตกลง และธนาคารจ่ายดอกเบี้ยเงินฝากให้ผู้ฝากตามเงื่อนไข ส่วนบริการโอนเงินนั้นธนาคารรับเงินจากต้นทางเพื่อส่งถึงผู้รับปลายทาง โดยต้องระบุชื่อและเลขบัญชีให้ถูกต้องก่อนยืนยัน

บริการของธนาคาร ใครเป็นผู้ได้เงิน ใครเป็นผู้จ่ายค่าตอบแทน
รับฝากเงิน ผู้ฝากเก็บเงินได้อย่างปลอดภัย ธนาคารจ่ายดอกเบี้ยเงินฝากให้ผู้ฝาก
ให้สินเชื่อ ผู้กู้นำเงินไปใช้ตามวัตถุประสงค์ ผู้กู้จ่ายดอกเบี้ยเงินกู้ให้ธนาคาร
โอนเงิน ผู้รับปลายทางได้เงินที่โอนไป ผู้โอนจ่ายค่าธรรมเนียมตามที่ธนาคารกำหนด

คำบรรยายภาพ: ตารางสรุปบริการหลักสามด้านของธนาคารเทียบกันว่าใครเป็นผู้ได้เงินและใครเป็นผู้จ่ายค่าตอบแทน จากการรับฝากเงิน การให้สินเชื่อ และการโอนเงิน จะเห็นว่าธนาคารทำหน้าที่เป็นคนกลางในการหมุนเงินจากคนที่มีเงินเหลือไปสู่คนที่ต้องการใช้เงิน

คำบรรยายภาพ: ภาพแผนภาพมีธนาคารอยู่ตรงกลางโดยมีลูกศรของผู้ฝากเงินและผู้กู้ยืมเชื่อมเข้ามา แสดงว่าธนาคารเป็นตัวกลางหมุนเงินจากผู้มีเงินเหลือไปสู่ผู้ต้องการใช้เงิน พร้อมภาพการโอนเงินจากต้นทางไปยังผู้รับปลายทาง และป้ายเตือนว่าผู้กู้ต้องคืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยตามที่ตกลง

ข้อควรระวัง

  • เงินกู้ไม่ใช่รายได้ — กู้มาแล้วต้องคืนทั้งเงินต้นและดอกเบี้ย จึงต้องคิดว่ารายได้ที่จะได้จะพอชำระคืนหรือไม่ก่อนตัดสินใจทุกครั้ง
  • อย่าจำว่า «ธนาคารให้เงินฟรี» — ดอกเบี้ยเงินฝากที่ได้รับมาจากการที่ธนาคารนำเงินของเราไปให้ผู้อื่นกู้ จึงเป็นค่าตอบแทนจากการใช้เงิน ไม่ใช่เงินเปล่า
  • ต้องแยกให้ออกว่าฝากหรือกู้ — ฝากเงินแล้วเราได้ดอกเบี้ย · กู้เงินแล้วเราจ่ายดอกเบี้ย ทิศทางกลับกัน จึงเป็นข้อที่เด็กสลับกันบ่อย
  • เลขบัญชีและชื่อผู้รับต้องถูกต้องเสมอ — โอนผิดบัญชีตามคืนได้ยาก ควรตรวจชื่อผู้รับบนหน้าจอก่อนกดยืนยันทุกครั้ง
  • ห้ามให้ใครยืมบัญชีหรือบัตรของเรา — แม้เป็นเพื่อนหรือญาติก็ควรปฏิเสธ เพราะเราต้องรับผิดชอบรายการทั้งหมดที่เกิดขึ้นในบัญชีของตัวเอง
  • ทุกตัวอย่างในไฟล์นี้เป็นตัวอย่างสมมติเพื่อฝึกคิด — อัตราดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขของบริการแต่ละอย่างขึ้นอยู่กับธนาคารแต่ละแห่งและเปลี่ยนได้ตามเวลา จึงไม่ควรจดจำตัวเลขจากแบบฝึกเป็นข้อเท็จจริง

แหล่งอ้างอิงและตัวชี้วัด

  • ขอบเขตสอบ: ../_ref/ขอบเขตสอบเข้า-ม1/ลิสต์เนื้อหา/สังคมศึกษา.csv (ลำดับ 43–44)
  • หัวข้อย่อยและหลักฐานจากแหล่งติวเตอร์: ../_ref/ขอบเขตสอบเข้า-ม1/ไทย-สังคม-อังกฤษ.md §สาระ 3 เศรษฐศาสตร์ (สถานะ «ออกบ่อย»)
  • แหล่งติวเตอร์อ้างอิง: MonkeyEveryday — «รวมทุกข้อมูล สำหรับเตรียมตัวสอบเข้า ม.1 โรงเรียนชั้นนำ» — https://monkeyeveryday.com/blog/post/s1-admission
  • ตัวชี้วัด ป.6: ส 3.2 ป.6/1 (อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิต ผู้บริโภค ธนาคาร และรัฐบาล ที่มีต่อระบบเศรษฐกิจอย่างสังเขป) — ดู ../_ref/p6-indicators.md · ตัวชี้วัด ป.6 ไม่ได้ระบุรายละเอียดของการรับฝาก–ถอนและสินเชื่อโดยตรง
  • ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (สพฐ.) — https://drive.google.com/open?id=0B9t56k6dmUe5Z202Wmw5S1dvOGM
  • หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (เล่มหลัก) — https://academic.obec.go.th/images/document/1559878925_d_1.pdf
  • หมายเหตุความมั่นใจ: เรื่องย่อยในไฟล์นี้ยืนยันได้แหล่งเดียว — ต้องหาแหล่งยืนยันเพิ่มก่อนใช้ตั้งข้อสอบ

อ่านสรุปเนื้อหาหัวข้อนี้ครบแล้ว

พร้อมลองทำโจทย์เพื่อประเมินความเข้าใจและสะสมเหรียญรางวัลแล้วหรือยัง?

ไปทำข้อสอบหัวข้อนี้กลับไปแผนที่การเรียนรู้