เรื่องย่อยที่ 1
ลักษณะของคำไทยแท้
องค์ความรู้
- คำไทยแท้ คือคำที่ใช้กันมาแต่เดิมในภาษาไทย ไม่ได้ยืมจากภาษาอื่น · คำไทยแท้ส่วนใหญ่เป็นคำที่ใช้พูดกันในชีวิตประจำวันและฟังเข้าใจทันที
- ลักษณะที่ช่วยสังเกตคำไทยแท้
- มักเป็น คำพยางค์เดียว หรือคำที่เกิดจากการประสมกันเองในภาษาไทย เช่น พ่อ แม่ พี่ น้อง น้ำ ปลา กิน นอน วิ่ง เดิน
- ตัวสะกดตรงตามมาตรา คือลงท้ายด้วยตัวสะกดใน 8 มาตราเท่านั้น ได้แก่ แม่ กก กด กบ กน กง กม เกย เกอว · คำไทยแท้จึงไม่มีตัวสะกดที่ไม่ตรงมาตรา
- มักไม่มีตัวการันต์ เพราะตัวการันต์เป็นลักษณ์ที่มาพร้อมคำยืมและการเขียนตามภาษาต้นทาง
- ไม่ใช้พยัญชนะที่เกิดจากคำยืมบ่อย ๆ อย่าง ฆ ฌ ฎ ฏ ฐ ฑ ธ ภ ศ ษ — จะพบน้อยมากในคำไทยแท้ (ตัวอย่างที่มี เช่น «หญ้า» «เฒ่า» ซึ่งใช้ ญ และ ฒ)
- ความหมายตรงไปตรงมา มักเป็นชื่อของสิ่งที่เห็นได้ ได้ยินได้ กับคำบอกอิริยาบถและกริยาพื้นฐาน
- คำที่สร้างขึ้นในภาษาไทยเองก็นับเป็นคำไทยแท้ เช่น คำประสมอย่าง «กำปั้น» «น้ำแข็ง» «รถไฟ» แม้จะดูเหมือนคำยาว แต่เป็นการนำคำไทยมาประสมกัน ไม่ได้ยืมคำจากภาษาใด
- ข้อควรระวังในการดู — อย่าใช้ «ความยาวของคำ» หรือ «เสียงที่ฟังดูสั้น» เป็นตัวตัดสินเพียงอย่างเดียว · คำว่า «ชา» «เก้าอี้» «ปิ่นโต» ก็สั้นและคุ้นหู แต่ล้วนเป็นคำยืม
ตัวอย่างและวิธีคิด
- «น้ำ» «ปลา» «พ่อ» เป็นคำไทยแท้เพราะเหตุใด — ทั้งสามคำเป็นคำพยางค์เดียว ใช้ในชีวิตประจำวัน และตัวสะกดตรงตามมาตรา («น้ำ» มี ม สะกดในแม่ กม) ไม่มีตัวการันต์และไม่มีพยัญชนะอย่าง ฆ ฌ ฎ ฏ
- «รถไฟ» เป็นคำไทยแท้หรือคำยืม — เป็นคำที่ประสมขึ้นเองในภาษาไทยจาก «รถ» และ «ไฟ» จึงนับเป็นคำไทยแท้ · แต่ถ้าเป็น «รถเมล์» คำว่า «เมล์» ยืมจากอังกฤษ
- «หญ้า» มีตัว ญ ที่มักพบในคำยืม ยังนับเป็นคำไทยแท้ไหม — นับ เพราะเป็นคำที่ใช้มาแต่เดิมและออกเสียงตามหลักไทยแท้ · ตัว ญ ในคำนี้อยู่หลัง ห นำ จึงไม่ได้มาจากคำยืม
- «ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่» นิทานพื้นบ้านภาคอีสาน (จ. ยโสธร · ฉบับในฐานข้อมูลนิทาน ตำนาน เรื่องเล่าพื้นบ้าน ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร) ช่วยให้เห็นคำไทยแท้ได้อย่างไร — คำสำคัญของเรื่อง ได้แก่ «ก่อง» «ข้าว» «แม่» «นา» «ไถ» «หิว» «โกรธ» เป็นคำไทยแท้ทั้งชุด สั้น ใช้ในวิถีชีวิต และตัวสะกดตรงมาตรา · นิทานพื้นบ้านจึงเป็นแหล่งอ่านคำไทยแท้ที่ดี เพราะเล่าด้วยภาษาที่คนในท้องถิ่นใช้จริง ไม่ใช่ภาษาวิชาการที่มีคำยืมเต็มไปหมด