เรื่องย่อยที่ 1
อ่านบ้านเลขที่และที่อยู่
องค์ความรู้
- ที่อยู่ภาษาไทยเรียงจาก «ส่วนย่อยไปหาส่วนใหญ่» คือ บ้านเลขที่ → หมู่ที่หรือซอยหรือถนน → ตำบลหรือแขวง → อำเภอหรือเขต → จังหวัด → รหัสไปรษณีย์ การอ่านจึงต้องอ่านตามลำดับนี้ และจำให้ได้ว่าส่วนใดเป็นส่วนใด
- บ้านเลขที่ มักมีเครื่องหมาย «/» คั่นเป็นสองส่วน เช่น «๑๒๓/๔๕» อ่านว่า «บ้านเลขที่หนึ่งร้อยยี่สิบสามทับสี่สิบห้า» — ตัวเลขหน้า «/» คือเลขที่ของอาคารหรือที่ดิน และตัวเลขหลังคือเลขที่ย่อยภายใน (ห้อง แปลง หรืออาคารย่อย)
- เครื่องหมาย «/» ในที่อยู่อ่านว่า «ทับ» ไม่ใช่ «หาร» เพราะไม่ได้เป็นการคำนวณ
- เลขไทยและเลขอารบิกอ่านเหมือนกัน — «๑๒๓» กับ «123» อ่านว่า «หนึ่งร้อยยี่สิบสาม»
- หมู่ที่ · ซอย · ถนน — «หมู่ที่ ๖» อ่านว่า «หมู่ที่หก» หรือ «หมู่หก» · «ซอย ๗ แยก ๒» อ่านว่า «ซอยเจ็ด แยกสอง» คือซอยที่ 7 และมีแยกย่อยเป็นแยกที่ 2 · คำว่า «ถนน» นำหน้าชื่อถนนเสมอ
- ตำบล–อำเภอ–จังหวัด อ่านเรียงตามลำดับนี้เสมอ «ตำบลบางปลา อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ» ถ้าสลับจะกลายเป็นที่อยู่ที่ไม่มีอยู่จริง · เมื่อเป็นเขตปกครองส่วนท้องถิ่นในเมืองจะใช้คำว่า «แขวง» กับ «เขต» แทน
- รหัสไปรษณีย์ เป็นเลข 5 หลักที่บอกพื้นที่ไปรษณีย์ นิยม อ่านเป็นตัวเลขทีละหลัก เช่น «๑๐๕๔๐» อ่านว่า «หนึ่งศูนย์ห้าสี่ศูนย์» เพื่อไม่ให้ผู้ฟังสับสนกับการอ่านเป็นจำนวนเต็ม
- บนซองจดหมาย กลางซองเป็นที่อยู่ของผู้รับ เรียงตามลำดับย่อยไปใหญ่ · มุมซ้ายบนเป็นที่อยู่ของผู้ส่ง ถ้าอ่านที่อยู่ผิดส่วน จดหมายจะถูกส่งคืน
- ขั้นตอนตรวจที่อยู่ก่อนอ่านออกเสียง — แบ่งข้อความเป็นก้อนตามคำว่า หมู่ · ซอย · ถนน · ตำบล · อำเภอ · จังหวัด แล้วอ่านทีละก้อน โดยก้อนสุดท้ายคือรหัสไปรษณีย์
ตัวอย่างและวิธีคิด
- อ่านที่อยู่ที่แต่งขึ้นเพื่อฝึกว่า «บ้านเลขที่ ๑๒๓/๔๕ หมู่ที่ ๖ ซอย ๗ แยก ๒ ตำบลบางปลา อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ» ต้องอ่านอย่างไร — อ่านว่า «บ้านเลขที่ หนึ่งร้อยยี่สิบสาม ทับ สี่สิบห้า หมู่ที่หก ซอยเจ็ด แยกสอง ตำบลบางปลา อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ» · วิธีคิด: ไล่จากก้อนเล็กไปก้อนใหญ่ทีละก้อน · คำว่า «๑๒๓/๔๕» อ่าน «ทับ» ไม่ใช่ «หาร» · ถ้าจะอ่านให้ผู้รับฟังจดตาม ควรหยุดสั้น ๆ หลังทุกก้อน เพราะที่อยู่ไม่มีเครื่องหมายวรรคตอนช่วยแบ่ง
- อ่านรหัสไปรษณีย์ «๑๐๕๔๐» แบบใดจึงถูก — อ่านเป็นตัวเลขทีละหลักว่า «หนึ่งศูนย์ห้าสี่ศูนย์» ไม่ควรอ่านว่า «หนึ่งหมื่นห้าร้อยสี่สิบ» เพราะผู้ฟังจะจับหลักผิดและเขียนเลขสลับได้ง่าย (ตัวอย่างที่แต่งขึ้นเพื่อฝึก)
- ที่อยู่ «๑๒/๓ หมู่ ๔ ตำบล... อำเภอ... จังหวัด...» ถ้าอ่านสลับเป็น «อำเภอ... ก่อน ตำบล...» จะเกิดอะไรขึ้น — ผู้ฟังจะจดที่อยู่ผิดลำดับ ทำให้หาบ้านไม่พบ ทั้งที่ทุกส่วนถูกต้อง · จำว่าลำดับบังคับคือ บ้านเลขที่ → หมู่/ซอย/ถนน → ตำบล/แขวง → อำเภอ/เขต → จังหวัด → รหัสไปรษณีย์
- เลขไทยกับเลขอารบิกปนกันในที่อยู่เดียว — «บ้านเลขที่ ๑๒๓/45» อ่านว่า «บ้านเลขที่หนึ่งร้อยยี่สิบสามทับสี่สิบห้า» เหมือนกัน เพราะเลขไทยและเลขอารบิกใช้ค่าตัวเลขชุดเดียวกัน ต่างกันแค่รูปที่เขียน
- หาที่อยู่บนซองจดหมาย — ถ้าเปิดซองมาแล้วต้องอ่านให้ผู้ใหญ่ฟัง ให้บอกก่อนว่า «ที่อยู่ผู้รับอยู่กลางซอง» แล้วอ่านจากบนลงล่าง · ส่วนที่อยู่ผู้ส่งอยู่มุมซ้ายบน ใช้เมื่อต้องส่งคืนเท่านั้น
ภาพและไดอะแกรม
flowchart TD
A[เห็นข้อความที่อยู่] --> B[แบ่งเป็นก้อนตามคำว่า หมู่ ซอย ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด]
B --> C[อ่านบ้านเลขที่<br/>๑๒๓/๔๕ = หนึ่งร้อยยี่สิบสามทับสี่สิบห้า]
C --> D[อ่านหมู่ ซอย ถนน<br/>หมู่ที่ ๖ = หมู่ที่หก · ซอย ๗ แยก ๒ = ซอยเจ็ดแยกสอง]
D --> E[อ่านตำบล แขวง แล้วจึงอำเภอ เขต<br/>สลับลำดับไม่ได้]
E --> F[อ่านจังหวัด แล้วปิดท้ายด้วยรหัสไปรษณีย์<br/>อ่านทีละหลัก เช่น ๑๐๕๔๐]
คำบรรยายภาพ: แผนผังวิธีอ่านที่อยู่ภาษาไทย เริ่มจากแบ่งข้อความที่อยู่เป็นก้อนตามคำว่า หมู่ ซอย ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด แล้วอ่านบ้านเลขที่โดยอ่านเครื่องหมายทับว่า «ทับ» ต่อด้วยหมู่ที่ ซอย และถนน จากนั้นอ่านตำบลหรือแขวงก่อนอำเภอหรือเขตซึ่งสลับลำดับกันไม่ได้ ปิดท้ายด้วยจังหวัดและรหัสไปรษณีย์ที่อ่านเป็นตัวเลขทีละหลัก
| ส่วนของที่อยู่ | ตัวอย่าง | วิธีอ่าน |
|---|---|---|
| บ้านเลขที่ | ๑๒๓/๔๕ | หนึ่งร้อยยี่สิบสาม ทับ สี่สิบห้า |
| หมู่ที่ | หมู่ที่ ๖ | หมู่ที่หก |
| ซอยและแยก | ซอย ๗ แยก ๒ | ซอยเจ็ด แยกสอง |
| ตำบลหรือแขวง | ตำบลบางปลา | ตำบลบางปลา |
| อำเภอหรือเขต | อำเภอบางพลี | อำเภอบางพลี |
| จังหวัด + รหัสไปรษณีย์ | สมุทรปราการ ๑๐๕๔๐ | สมุทรปราการ หนึ่งศูนย์ห้าสี่ศูนย์ |
คำบรรยายภาพ: ตารางแยกส่วนของที่อยู่ภาษาไทยเป็นหกส่วน เรียงจากส่วนย่อยที่สุดคือบ้านเลขที่ไปหาส่วนใหญ่ที่สุดคือจังหวัดกับรหัสไปรษณีย์ พร้อมวิธีอ่านแต่ละส่วน โดยเครื่องหมายทับในบ้านเลขที่อ่านว่า «ทับ» และรหัสไปรษณีย์อ่านเป็นตัวเลขทีละหลัก (ตัวอย่างทั้งหมดในตารางแต่งขึ้นเพื่อฝึก)